Cáo phó người sống – Đọc Truyện
Chương 2: Ba ngày
Phòng ban quản lý chung cư Lữ Đình rộng bằng hai cái thang máy ghép lại, có một bàn, hai ghế nhựa, một quạt treo tường và ba màn hình xếp dọc trên giá sắt.
Mười giờ mười, Hạ Lam gõ cửa với túi tài liệu dưới cánh tay.
Người trực tên Thản, khoảng năm mươi, mặc áo sơ mi của ban quản lý và đang dở tay ghi phiếu bơm nước. Anh nghe cô nói hết, không ngắt lời, rồi để bút xuống.
"Chị cứ xem được," anh nói. "Nhưng tôi phải nói trước ba chuyện."
Chuyện thứ nhất: hệ thống lưu mười ngày, sau đó ghi đè. Chuyện thứ hai: camera sảnh đặt ở góc trần phía cửa, hướng vào hàng hộp thư từ phía sau, nên người đứng lấy thư thì chỉ thấy lưng và vai. Chuyện thứ ba: cư dân được xem tại chỗ, không được lấy bản; muốn lấy bản thì phải có yêu cầu của cơ quan chức năng, vì đó là quy định ban quản lý đã dán ở cửa.
Hạ Lam ghi cả ba vào sổ, kể cả chuyện cô đã biết.
"Cho tôi xem từ ba giờ chiều hôm qua," cô nói.
Anh Thản kéo ghế thứ hai ra và tua. Trên màn hình, sảnh Lữ Đình trôi qua từng đoạn mười sáu lần tốc độ bình thường: người về mang theo túi rau, hai đứa trẻ chạy từ cầu thang ra, một người giao hàng đứng chờ ở cửa kính, bác bảo vệ đi ngang với cái bình nước. Giờ nhảy ở góc phải màn hình, trắng trên xám.
Mười chín giờ bốn mươi, một người đi vào.
"Chậm lại," cô nói.
Áo khoác tối màu, mũ lưỡi trai, không túi xách. Người ấy không dừng ở bảng tin, không bấm thang máy, không ngó quanh. Đi thẳng đến dãy hộp thư, đứng ở khu ô B, nghiêng vai phải. Cánh tay phải đưa lên, giữ ở đó một lúc, hạ xuống. Rồi quay người, đi ra cửa kính, rẽ phải trên hè.
Bốn mươi giây.
Cô xin xem lại ba lần. Lần thứ ba, cô không nhìn người nữa mà nhìn giờ ở góc màn hình: vào lúc mười chín giờ bốn mươi phút ba mươi tám giây, ra lúc mười chín giờ bốn mươi mốt phút mười tám giây. Camera ở sau lưng người ấy suốt bốn mươi giây đó, đúng như anh Thản đã nói. Không có một khung nào thấy mặt.
"Chị nhận ra ai không?" anh Thản hỏi.
"Không." Cô nhìn dáng người trên màn hình đã dừng, một khối tối không có gì để gọi tên. "Cao trung bình. Không khập khiễng. Biết hộp thư của tôi ở đâu."
Cô nói câu cuối ra khỏi miệng rồi mới nghe thấy nó.
Người ấy không dò. Không đi dọc bốn mươi tám ô để tìm. Đi thẳng đến khu ô B, nghiêng vai, đưa tay. Dưới hai tờ giấy quảng cáo, đẩy xuống đáy, bằng một động tác.
"Anh Thản, ban quản lý có cho ai hỏi thông tin cư dân không?"
"Không bao giờ." Anh nói ngay, hơi gắt, như người bị nghi oan chuyện mình giữ cẩn thận. "Ai hỏi gì tôi cũng chỉ sang chủ hộ."
"Hai tuần nay có ai lên tầng bốn mà không phải cư dân?"
Anh nghĩ. "Có người đi xem nhà. Căn B-12 chủ đang cho thuê, môi giới dẫn khách lên hai lần, tuần trước. Chuyện ấy thường."
"Chuyện ấy thường," cô nhắc lại, và ghi vào sổ.
Rồi cô hỏi điều quan trọng nhất trong cả buổi sáng ở phòng này.
"Anh Thản, hôm nay là ngày mười bảy. Mười ngày nữa là hai mươi sáu. Nếu đến hôm ấy không ai lấy bản này thì nó mất?"
"Nó ghi đè dần." Anh gõ ngón tay lên mặt bàn. "Chị nói công an gửi giấy sang, tôi giữ riêng đoạn này."
Cô cảm ơn anh, ghi tên anh và số điện thoại phòng trực vào sổ, rồi lên tầng bốn.
Mười một giờ, cô ngồi vào bàn với một trang giấy trắng và câu hỏi duy nhất đáng hỏi lúc này: đường nào dẫn người kia đến địa chỉ này.
Cô chia trang làm hai cột.
Cột thứ nhất: những người biết cô ở Lữ Đình. Chủ căn hộ, một phụ nữ sống ở quận khác. Người môi giới thuê nhà. Hai người bạn, một ở Lâm Giang, một ở xa. Người em họ ở Mai Lĩnh. Một khách hàng từng gửi tài liệu đến tận nhà hồi tháng Tám vì không muốn ai ở công ty ông ta biết ông ta thuê người phân tích. Mười cái tên, và ba dòng không phải tên người mà là một nhóm: ban quản lý, bảo vệ, tổ vệ sinh. Cô nhìn từng dòng và không thấy dòng nào bật lên.
Cột thứ hai, cô viết đầu đề khác: những chỗ địa chỉ này đang nằm mà không ai cố ý nói ra.
Hợp đồng thuê nhà và bản sao giấy tờ kèm theo. Hồ sơ cư trú tạm thời. Hai đơn vị giao hàng có lưu địa chỉ nhận. Nhà mạng. Phòng khám cô đến tháng trước, nơi cô đã điền địa chỉ hiện tại vì phiếu hỏi địa chỉ hiện tại. Danh bạ nội bộ của một dự án cô làm hồi tháng Bảy, nơi cô ghi địa chỉ nhận chuyển phát. Hoá đơn điện nước. Ban quản lý, lần nữa, ở cột này. Và bên dưới cùng, cô viết thêm một dòng vừa nghe được trong phòng trực: hồ sơ căn hộ cho thuê cùng tầng, và những người được dẫn đi xem nó.
Cô viết đến dòng thứ mười thì dừng, vì cột thứ hai đã dài hơn cột thứ nhất và cô biết nó còn dài nữa.
Rồi cô gạch dưới một câu:
Không cần một kẻ rình rập. Chỉ cần một chỗ lưu và một người có quyền đọc.
Cô ngồi lại với câu đó. Trong mười năm làm nghề, cô đã dựng lại hàng trăm đường đi của thông tin trong các vụ gian lận nội bộ, và gần như lần nào cũng vậy: cái người ta sợ là kẻ theo dõi ngoài phố, cái thực sự xảy ra là một người ngồi trong phòng có điều hoà, mở đúng cái mình được phép mở, rồi chép ra.
Vấn đề là cô không kiểm được cột thứ hai. Không ai cho một người dân xem danh sách những ai đã đọc hồ sơ của mình. Cô có thể gọi cho nhà mạng và nhận được một câu lịch sự. Cô có thể hỏi phòng khám và làm họ bối rối. Cô không có quyền, và lần đầu tiên từ sáng, cô thấy rõ hình dạng của chỗ mình đang đứng: cô biết phải tìm ở đâu, và cô không được phép mở cái tủ ấy.
Mười hai giờ ba mươi, cô ăn một bát cơm nguội với trứng, rửa bát, và viết ba dòng vào tờ giấy khác, loại giấy cô sẽ mang theo:
Một. Tiếp nhận tin báo, có ghi giờ.
Hai. Yêu cầu trích xuất camera sảnh Lữ Đình, trước ngày 26/10.
Ba. Kiểm tra dấu vết trên phong bì và tờ giấy.
Đơn vị tiếp nhận nằm trên đường Hoà Khê, tầng một, phòng thứ hai bên phải, có một cái quạt cây quay chậm và mùi giấy ẩm. Một giờ ba mươi chiều, Hạ Lam ngồi xuống trước mặt một trung uý tên Vương Tiến Đắc, chừng ba mươi, áo sơ mi xanh, cổ tay có vệt mực bút bi.
Cô đặt túi tài liệu lên bàn, không mở, và kể theo thứ tự thời gian. Bảy giờ bốn mươi, hộp thư B-07. Vị trí phong bì. Không tem, không dấu bưu chính, không mã vận đơn. Tám giờ lẻ năm, mở trên khăn giấy, rạch mép trên bằng dao rọc giấy. Nội dung tờ giấy. Mười giờ mười, xem camera, bốn mươi giây lúc mười chín giờ bốn mươi ngày mười sáu.
Đắc ghi. Anh viết nhanh và không ngắt lời, đúng như anh Thản ban sáng, và Hạ Lam nhận ra hôm nay mình đang gặp những người làm việc tử tế trong những cái khung rất chặt.
Khi cô dừng, anh hỏi những câu phải hỏi.
Chị có tranh chấp với ai không. Không. Nợ nần. Không. Có ai đang theo đuổi, có mối quan hệ nào vừa chấm dứt. Không. Trong công việc, có ai vì kết luận của chị mà mất việc, mất tiền, bị xử lý. Cô dừng ở câu này lâu hơn ba câu trước.
"Có," cô nói. "Nghề của tôi là tìm chỗ không khớp trong hồ sơ. Năm nào cũng có người mất việc sau một bản phân tích của tôi. Tôi sẽ gửi anh danh sách các vụ ba năm gần nhất, kèm tên đơn vị."
"Chị gửi được hôm nay thì tốt."
"Tối nay."
Anh ghi tiếp. Rồi anh đặt bút xuống, và cô biết phần khó đã đến.
"Tôi nói thẳng để chị khỏi chờ," anh nói. "Một tờ giấy in, không chữ ký, không đòi tiền, không nói sẽ làm gì chị, chưa có thiệt hại. Trên hồ sơ, đây là tin báo về một hành vi chưa rõ tính chất. Nó được tiếp nhận, nó có số, nó có giờ. Nhưng nó chưa cho tôi cái gì để trưng ra mà xin việc khác."
"Tôi hiểu," cô nói. "Nhưng tôi có hai tờ này."
Cô đặt hai cột lên bàn, xoay cho anh đọc: mười cái tên và ba nhóm ở cột một, chín dòng hệ thống ở cột hai, và câu gạch chân cuối trang.
Đắc đọc hết. Rồi anh làm điều cô không chờ: anh gõ đầu bút lên cột thứ hai.
"Chị biết chị vừa cho tôi cái gì không?" Anh không gắt, anh chỉ nói ra. "Chị cho tôi mười bốn người có thể đã đọc hồ sơ của chị, trong đó có cả cái phòng khám chị đến tháng trước. Mười bốn người, và không một cái cớ nào để tôi hỏi bất cứ ai trong số họ một câu. Tôi không có quyền yêu cầu nhà mạng trả lời. Tôi không có quyền hỏi phòng khám ai đã mở bệnh án của chị. Chị vừa chỉ cho tôi mười bốn cái cửa và cả mười bốn cái đều khoá."
Hạ Lam ngồi với câu đó, và cô không bác được, vì nó đúng.
"Chị hiểu thật, hay chị đang lịch sự?"
"Tôi hiểu thật. Tôi làm việc với hồ sơ." Cô mở túi tài liệu, xoay cho anh thấy tờ cáo phó qua lớp nhựa trong, không lấy ra. "Nên tôi không xin anh coi đây là một vụ án. Tôi xin anh ghi vào biên bản đúng hai câu."
Cô chỉ, qua lớp nhựa, vào dòng ghi chú nhỏ dưới phần thông tin cá nhân.
"Câu thứ nhất: dòng này là quy ước đặt tên báo cáo của riêng tôi năm 2019, mã hạng mục, loại báo cáo, ngày lập. Tôi tự đặt, không ai bắt. Nó chỉ có trong hồ sơ công việc của tôi ở một nơi tôi đã rời từ sáu năm trước."
Đắc nhìn dòng chữ ấy một lúc. "Câu thứ hai?"
"Chức danh trên tờ giấy là chuyên viên phân tích, viết trần như thế. Sáu năm nay tôi không tự gọi mình như vậy ở bất cứ đâu. Đó là cách một hệ thống biểu mẫu cũ ghi chức danh của tôi."
"Và chị muốn hai câu đó nằm trong biên bản để làm gì, nếu hôm nay tôi chưa dùng được chúng?"
"Để hôm nào có người dùng được thì nó đã ở đó, có ghi giờ, do tôi khai trước khi biết thêm bất cứ điều gì." Cô nói câu ấy bình thường như nói giờ tàu. "Người ta chỉ tin một lời khai nếu nó được viết ra lúc người khai còn chưa biết nó quan trọng ở đâu."
Đắc ghi hai câu đó. Rồi anh đọc lại cho cô nghe, từ đầu biên bản, chậm, và sửa hai chỗ cô nói sai thứ tự. Cô ký. Anh vào số, đóng dấu giờ tiếp nhận: mười bốn giờ bốn mươi, ngày mười bảy tháng Mười.
"Camera," cô nói.
"Hôm nay tôi gửi yêu cầu." Anh ghi mốc 26/10 vào lề giấy của mình và khoanh lại. "Phong bì và tờ giấy chị để lại đây, tôi làm phiếu giao nhận, bên kỹ thuật sẽ xem dấu vết. Chị giữ ảnh chụp và sổ của chị."
Cô đẩy túi tài liệu qua mặt bàn và thấy tay mình hơi ngần lại nửa giây, cái ngần của người sắp đưa đi thứ duy nhất mình có. Rồi cô nhớ ra điều cô vẫn nói với khách hàng của mình: một vật chứng nằm trong tay người bị hại thì chỉ là một vật; nằm trong hồ sơ có phiếu giao nhận thì mới là chứng cứ.
Anh viết phiếu, hai bản, đưa cô một bản. Cô gấp nó vào sổ, giữa trang có danh sách mười bốn dòng của buổi sáng.
Rồi anh nói, không ghi vào đâu cả: "Ba ngày tới chị có chỗ nào khác để ở không?"
"Tôi có việc phải làm ở nhà."
"Tôi không hỏi chị có việc gì. Tôi hỏi chị có chỗ nào khác."
"Có nhà em họ tôi ở Mai Lĩnh." Cô nói hết câu, vì nói nửa câu thì thành dối. "Nhà ấy có một đứa bé hai tuổi."
Đắc dừng bút.
Hai người ngồi im vài giây, và trong mấy giây ấy cả hai cùng nghĩ hết một việc mà không ai phải nói ra. Người gửi tờ giấy kia biết chỗ cô ở. Nếu cô sang Mai Lĩnh, cô mang theo cái biết ấy đến một căn nhà có đứa bé hai tuổi, và cô mang nó đến bằng chính đôi chân mình.
"Vậy chị tính thế nào?" anh hỏi.
"Tôi ở nhà tôi."
"Chị nghĩ đi." Anh gấp sổ. "Tôi không có cơ sở để yêu cầu bảo vệ cho chị. Tôi cũng không có cơ sở để nói chị an toàn."
Hạ Lam đứng lên, cảm ơn, và đi theo anh ra hành lang.
Hành lang hẹp, một bên là dãy cửa đóng, một bên là cửa sổ chắn lưới. Nắng đã chếch. Cô nghĩ về ba ngày trước mặt như nghĩ về một khung thời gian trong hồ sơ: ngày mười tám, ngày mười chín, ngày hai mươi. Một hạn chót luôn nói về người đặt ra nó nhiều hơn người bị đặt. Người này chọn một ngày, in nó lên giấy, và đưa cho cô trước ba ngày — không phải trước ba tiếng, cũng không phải trước ba tuần. Ba ngày là khoảng vừa đủ để một người kịp làm một việc gì.
Đến chỗ cầu thang, Đắc dừng lại.
"Chị Lam."
Cô quay lại.
"Tôi nói cái này ở đây, không phải trong phòng." Anh cân một chút, rồi nói. "Gần đây đơn vị tôi từng tiếp nhận một trường hợp đe doạ có hình thức tương tự."
"Tương tự ở điểm nào?"
"Tôi không được nói hơn."
Cô nhìn anh và thấy anh đang nói thật cả hai câu: câu vừa rồi, và câu anh không được nói hơn. Cô không hỏi lại.
"Cảm ơn anh," cô nói.
Ngoài cửa, trên bậc thềm, nắng chiều đổ chéo xuống vai cô. Trong tay cô bây giờ chỉ còn một bản phiếu giao nhận, hai tờ ghi chú, và cái sổ.
Cô đi bộ về, qua hai ngã tư, và trên đường đi câu hỏi trong đầu cô đổi hình.
Từ sáng đến giờ cô vẫn hỏi ai muốn mình chết. Câu đó cho cô một kẻ, một động cơ, một mối thù, một đường đi hẹp, và cô đã đi hết đường ấy trong một ngày mà không tới đâu.
Nếu có một trường hợp tương tự thì tờ giấy của cô không phải một trò nhắm vào riêng cô. Nó là bản thứ mấy của một thứ đã được in nhiều lần.
Ở ngã tư thứ hai, điện thoại cô rung.
Số lạ, mười chữ số, không lưu trong máy. Cô nhận.
"Vâng," cô nói.
Không ai trả lời. Không tiếng thở, không tiếng nhạc, không tiếng xe. Chỉ có cái im lặng đặc của một đường truyền đang mở.
Hạ Lam nhìn mặt đồng hồ trên tay mình, và cô làm cái việc nghề nghiệp đến mức sau này cô sẽ thấy nó kỳ lạ: cô đếm. Mười một giây.
Rồi đầu dây bên kia tắt.
Cô gọi lại ngay. Đổ chuông, không ai nghe. Gọi lần thứ hai, đổ chuông, không ai nghe. Cô chụp màn hình cuộc gọi, ghi giờ vào sổ, viết thêm bốn chữ không nói gì cả, rồi đi tiếp.
Sảnh Lữ Đình lúc bốn giờ rưỡi có hai đứa trẻ đang tranh nhau nút thang máy. Cô đi thang bộ.
Trước cửa căn hộ của cô, nửa trong nửa ngoài khe cửa, có một tờ giấy A5.
Cô đứng lại cách cửa hai bước và nhìn nó trước khi chạm vào. Giấy trắng, in một mặt, có logo ban quản lý ở góc trên.
PHIẾU THÔNG BÁO BẢO TRÌ. Nội dung: kiểm tra đường nước trong căn hộ. Thời gian: ngày 20 tháng 10.
Cô nhặt nó lên bằng mép.
Hai phút sau cô đứng trong phòng trực, đưa tờ phiếu cho anh Thản mà không nói gì trước, để không mớm cho anh câu trả lời.
Anh Thản đọc, rồi lật mặt sau, rồi đọc lại.
"Cái này không phải của chúng tôi," anh nói.
"Anh chắc không?"
"Lịch bơm nước bể ngầm là sáng nay, làm xong rồi, tôi là người dán thông báo ở bảng tin." Anh gõ ngón tay lên tờ giấy. "Mà ban quản lý không bao giờ hẹn vào trong căn hộ. Có việc gì trong căn hộ thì chủ hộ tự gọi thợ. Chị lấy cái này ở đâu?"
"Dưới cửa nhà tôi," Hạ Lam nói. "Vừa xong."
Anh Thản ngẩng lên nhìn cô, và trong ba giây đó Hạ Lam thấy mặt một người đàn ông năm mươi tuổi hiểu ra rằng toà nhà anh trông coi đã có người lạ đi lên tầng bốn hôm nay.
Ngày trên tờ phiếu là ngày hai mươi tháng Mười.
Chương sau: Chương 3: Người không tin vào định mệnh