Mỗi Nước Cờ Một Lần Quên – Nghe Truyện Đêm
Chương 2: Cái giá viết thành chữ
Giờ Thìn, cả nhà họ Tạ tụ ở sảnh chính, và ai cũng biết vì sao mình được gọi tới, trừ người đáng lẽ phải biết trước nhất.
Tạ Trung ngồi ghế giữa, tay cầm chén trà mà không uống, mắt để đâu đó trên bậu cửa. Thôi thị ngồi chếch bên trái, lưng thẳng, tay đặt lên gối như tượng gỗ trong miếu. Tạ Uyển đứng sau lưng mẹ, hết nhìn cha lại nhìn chị, mặt hớn hở cái vẻ hớn hở của người sắp được xem hát mà chưa biết vở gì.
Vân Khanh bước vào, hành lễ, rồi đứng yên.
“A Khanh,” Thôi thị mở lời, giọng mềm như vải lụa kéo qua mặt bàn, “đêm qua con ra khỏi phủ.”
“Dạ.”
“Mẹ không trách con.” Thôi thị thở ra một hơi dài, như người vừa đặt xuống gánh nặng mang hộ kẻ khác. “Em con ốm, chị làm chị thì sốt ruột, mẹ hiểu chứ. Mẹ chỉ sợ miệng người ngoài. Con gái nhà quan, chưa gả, nửa đêm mở cổng sau đi ra phố, lại còn động đến kho… Người ta không hỏi vì sao con đi. Người ta chỉ hỏi nhà họ Tạ dạy con thế nào.”
Trong trí Vân Khanh, cái đòn này nàng đã ăn một lần rồi, ở kiếp trước, trong chính căn sảnh này. Lần ấy nàng mười lăm tuổi và nàng đã làm đúng cái việc một đứa con gái mười lăm tuổi bị oan hay làm: nàng khóc, nàng kể lể chuyện em sốt, nàng nói rằng mình chỉ nghĩ cho em. Càng kể càng giống đứa trẻ cãi bướng. Cuối buổi, cha nàng phất tay bảo thôi, và từ hôm đó trong nhà có một câu nói nhỏ truyền đi: con bé cả nhà họ Tạ tính khí ngang.
Lần này nàng không kể gì hết.
“Mẫu thân nói phải,” nàng đáp. “Nên con đã ghi sổ.”
Thôi thị hơi nghiêng đầu.
“Con không mở kho. Một đồng của công con cũng chưa cầm.” Vân Khanh quay sang cha, hai tay nâng cuốn sổ chi lên ngang ngực. “Đêm qua con ứng trước ba lượng ở phòng kế toán, vật làm tin là đôi vòng bạc của mẹ con, có quản sự Phùng chứng kiến và tự tay ghi. Đây là trang sổ. Xin cha xem.”
Trong sảnh có một quãng im lặng rất ngắn, ngắn như khoảng cách giữa hai tiếng trống.
Tạ Trung đặt chén trà xuống. Ông cầm cuốn sổ, lật, đọc, và cái vẻ đang-để-ý-chỗ-khác trên mặt ông chùng đi một chút. Đàn ông làm quan Hộ bộ cả đời thì có thể không hiểu con gái mình, nhưng không thể không hiểu một dòng sổ ghi đúng phép.
“Lão Phùng,” ông gọi.
Lão già lệt sệt bước vào, khom lưng, kể lại y như đêm qua: tiểu thư gõ cửa, tiểu thư đưa vật làm tin, tiểu thư bảo ghi để sáng nay cha xem. Lão kể tới đoạn ấy thì ngừng, liếc Thôi thị một cái rất nhanh, rồi nói thêm, bằng cái giọng của người đã nghĩ kỹ xem mình nên nói bao nhiêu:
“Bẩm lão gia, kho thuốc khoá. Chìa ở chỗ phu nhân. Con có cho người sang hỏi, bên ấy bảo phu nhân đã nghỉ, không dám đánh thức.”
Câu ấy rơi xuống sảnh như một hòn sỏi rơi xuống giếng sâu — không ai nghe tiếng chạm đáy, nhưng ai cũng biết nó đang rơi.
Vân Khanh không nói thêm nửa chữ. Nàng chỉ cúi đầu, đúng mực, như một đứa con vừa trình xong việc.
Thôi thị cười, và cái cười ấy không hỏng đi chút nào. “Thế thì là lỗi ở mẹ. Đêm qua mẹ uống thuốc an thần, ngủ say quá.” Thị quay sang chồng, giọng vẫn đều. “Ông xem, con bé nó chu đáo hơn mẹ nó tưởng. Chỉ là lần sau, A Khanh à, con cứ đánh thức mẹ dậy. Mẹ không giận đâu.”
“Vâng, thưa mẫu thân.”
“Thôi, được rồi.” Tạ Trung trả cuốn sổ, và cái nhẹ nhõm trên mặt ông lộ ra trần trụi tới mức Vân Khanh phải nhìn xuống sàn. “Em nó khỏi là tốt. Chuyện đêm qua trong nhà biết với nhau, đừng để ra ngoài. A Khanh chép lại Nữ giới ba lượt, coi như răn mình đi đêm. Còn chìa kho thuốc, từ nay để thêm một bộ ở chỗ quản gia.”
Thế là xong. Một đứa con đi đêm, chép sách ba lượt; một người mẹ ngủ say, không ai nhắc nữa; một bộ chìa khoá thêm, đủ để lần sau không ai phải hỏi ai. Cha nàng đã làm đúng cái việc ông làm giỏi nhất, việc ông sẽ còn làm cho tới ngày cả nhà này bị dẫn ra pháp trường: ông chia đôi lỗi, và ông giữ cho mặt bàn phẳng.
Vân Khanh lui ra, và trong lòng nàng có một thứ vừa đóng lại rất êm, như nắp hòm hạ xuống trên bản lề đã tra dầu.
Nàng từng nghĩ nhà mình có ba kẻ thù. Bây giờ nàng đếm lại, và thấy có bốn: ba kẻ kia, cộng với cái lòng ham yên thân của người đàn ông vừa trả cuốn sổ cho nàng.
Tạ Uyển đuổi kịp nàng ở khúc hành lang có giàn tử đằng trụi lá.
“Trưởng tỷ!” Con bé níu tay áo nàng, mắt sáng rỡ. “Tỷ giỏi thật đấy. Lúc tỷ giơ cuốn sổ lên, mặt mẹ em…” Nó bụm miệng, cười khúc khích. “Mà tỷ lấy đâu ra ba lượng thế?”
“Đôi vòng của mẹ ta.”
“Ôi.” Tạ Uyển ngẩn ra, và vẻ ngẩn ấy thật, không diễn được. “Thế có chuộc lại được không?”
“Được, nếu ta có ba lượng.”
Con bé im một lúc, rồi kéo tay áo nàng lần nữa, giọng hạ xuống như đang chia một bí mật ngọt. “Em nói cái này tỷ đừng mách mẹ nhé. Hôm kia bà mối họ Mã tới, ngồi trong phòng mẹ lâu lắm. Em nghe loáng thoáng có nhắc tới nhà họ Lục ở ngoài thành. Mẹ còn bảo đem bát tự của tỷ ra so ngày.” Nó nhún vai, hồn nhiên. “Nhà họ Lục giàu lắm phải không tỷ? Em nghe nói thế tử nhà ấy đẹp trai ghê.”
Vân Khanh nghe hai chữ “họ Lục”, và trong một nhịp thở, cả căn hành lang này biến mất.
Thay vào đó là sàn đá nhà ngục cửa Bắc. Trần cao, lạnh, dột; và trong cái mùi rơm mục của chỗ ấy có một mùi trầm đắt tiền không thuộc về nó, thứ mùi đi theo tay áo người ta vào. Trong cổ họng nàng có vị máu. Có tiếng đọc chiếu.
Rồi một bàn tay đeo nhẫn ngọc đặt chén thuốc xuống nền đá trước mặt nàng, rất nhẹ nhàng, như đặt một chén trà mời khách.
Nàng chớp mắt. Giàn tử đằng trở lại, trụi lá, xám ngoét dưới trời tháng Chạp.
“Tỷ sao thế?” Tạ Uyển ngước lên. “Mặt tỷ trắng bệch.”
“Lạnh thôi.” Nàng rút tay áo ra khỏi mấy ngón tay em gái, chậm rãi, không giật. “Nhị muội, chuyện bà mối, trước mặt mẹ ngươi thì đừng nhắc là đã kể với ta.”
“Em biết mà!” Tạ Uyển nháy mắt, rồi chạy đi, váy hồng quét qua bậc thềm như một vốc cánh hoa ai hất xuống.
Vân Khanh nhìn theo cái lưng nhỏ ấy, và nghĩ: con bé này, ở kiếp trước, đứng ở đâu trong gian phòng trần cao đó?
Nàng không nhớ ra.
Về phòng, nàng khép cửa, chèn then, rồi mở cuốn sổ bìa xanh.
Trang đầu đã có một dòng, viết đêm qua, mực còn mới. Nàng lật sang trang thứ hai, mài mực lại, và bắt đầu chép ra giấy những gì mình còn giữ: ngày tháng, những cái chết, những lần nhà họ Tạ hụt chân, con số trong các tờ trình mà nàng từng liếc qua vai chồng. Chữ nàng đều, nhỏ, hơi nghiêng về bên phải, thứ chữ của người quen ghi sổ hơn là quen làm thơ.
Chép tới chỗ đáng lẽ phải là tên kẻ thứ ba, ngòi bút nàng dừng lại.
Nàng nhớ rất rõ có một người thứ ba. Nàng nhớ cái bàn tay đeo nhẫn ngọc. Nàng nhớ chén thuốc hạ xuống trước mặt mình nhẹ tới mức không sóng sánh một giọt. Nàng nhớ mình đã ngẩng lên nhìn thẳng vào mặt kẻ ấy, và nhớ cả việc mình đã nghĩ gì trong khoảnh khắc đó.
Chỉ có khuôn mặt là không còn.
Chỗ ấy trong đầu nàng không tối, không mờ. Nó trống, và cái trống mang hình một gương mặt, như vệt vôi sáng trên tường sau khi người ta gỡ bức tranh treo lâu năm. Nàng cố nhìn lâu hơn vào chỗ trống đó, cố đến mức thái dương giật từng cơn, và nó vẫn cứ trống.
Đêm qua nàng đã tiêu một đoạn để mua một gói thuốc. Nàng tưởng mình chỉ mất lối vào ngõ Đông.
Vân Khanh đặt bút xuống, hai tay đặt phẳng lên mặt bàn, và ngồi im như thế rất lâu. Ngoài cửa sổ, một con chim sẻ đậu xuống mái ngói đối diện, rỉa cánh, rồi bay đi. Trong phòng chỉ còn tiếng đèn nổ lép bép.
Rồi nàng cầm bút lại, chấm mực, và kẻ một nét ngang vào chỗ đáng lẽ là cái tên thứ ba — một nét thôi, thẳng và dứt, như người ta gạch vào sổ nợ một món chưa đòi được mà cũng chưa chịu xoá.
Chương sau: Chương 3: Gạo cửa Tây