Chương 2: Hai dấu xác thực

Phòng giữ sổ nằm sau quầy, qua một khung cửa không có cánh.

Bạch Tố Như ngồi đó mỗi đêm, trước một cái bàn chỉ có ba thứ: cuốn sổ giao dịch đang mở, một lọ mực, và một khay gỗ đựng chìa khoá các ngăn tủ. Bà không dùng máy tính. Thính Lan chưa từng hỏi vì sao, và sau mười năm cô cũng không còn thấy cần hỏi.

"Tôi xin mở ngăn 3391," cô nói.

Bà Bạch không ngẩng lên.

"Chủ mảnh ấy có đến không?"

"Không."

"Có đơn không?"

"Không."

"Có ai thay mặt chị ta không?"

"Không."

Bây giờ bà mới ngẩng lên, và bà nhìn Thính Lan bằng cái nhìn của người đang chờ nghe nốt phần còn lại, phần mà người ta bao giờ cũng để dành.

"Vậy thì không," bà nói.

"Bà Bạch—"

"Cô nghe tôi nói hết đã." Bà gấp sổ lại, đặt hai tay lên bìa. "Một người đàn bà mang đến đây thứ nặng nhất trong đời chị ta, ký tên, nhận tiền, rồi về. Chị ta không nhờ ai xem hộ. Đêm nay có một người lạ muốn mở nó ra vì tò mò về chồng chị ta. Nếu tôi gật đầu thì cái tiệm này là cái gì? Nó là đúng cái thứ mà người ta vẫn sợ khi họ bước vào đây."

Thính Lan đứng yên cho câu ấy đi hết.

Bà Bạch nói đúng, và cô biết bà đúng ngay từ lúc mở miệng. Trong nghề này, cái sai gần như bao giờ cũng bắt đầu bằng một người tốt bụng muốn biết thêm một chút. Cô đã ngồi trong ba hội đồng kỷ luật nghề, và cả ba lần, người bị gọi ra đều là người từng được khen là có tâm.

Nhưng cô cũng vừa đứng trước một người đàn ông hỏi cô rằng trong đoạn ký ức ấy vợ anh ta còn sống không, và cô đã trả lời là tôi chưa biết. Câu trả lời ấy đúng về nghề và rỗng về mọi thứ khác. Ba tháng nay người ấy ngủ sau một cái chốt cửa anh ta tự gài để đề phòng chính mình.

Nên cô không cãi bằng đạo đức. Cô cãi bằng nghề.

"Tôi không xin trải nghiệm nó," cô nói. "Tôi xin giám định tính thật của nó."

Bà Bạch chờ.

"Hai khế ước, cách nhau mười một ngày, cùng một địa chỉ, cùng một loại nội dung, cùng một hạn. Nếu một trong hai dấu xác thực là dấu dựng, thì tiệm ta đã nhận cầm một bản không phải của người ký, và trả tiền cho nó. Chuyện đó không phải lỗi của khách. Nó là lỗi của tiệm, và nó nằm trong phần việc của người trực ca giám định."

Cô dừng một nhịp rồi nói nốt phần cô biết sẽ làm bà đồng ý.

"Giám định tính thật không cần mở mảnh ra. Soi dấu, cân, soi mép, đối sổ. Tôi không chạm vào nội dung."

Bà Bạch ngồi im một lúc lâu hơn cô chờ.

Rồi bà rút chìa ngăn 3391 khỏi khay và đặt nó lên mặt bàn, ngay cạnh cuốn sổ, nhưng không đẩy về phía Thính Lan.

"Cô nhớ cho," bà nói. "Tiệm trả công cô để biết một mảnh là thật hay giả. Không ai trả công cô để biết chuyện gì đã xảy ra trong nhà người ta."

Thính Lan cầm chìa.

"Tôi nhớ."

"Cô không nhớ đâu." Bà Bạch mở sổ ra lại. "Nhưng tôi đã nói rồi."

Phòng giám định sáng hơn mọi gian khác trong tiệm, vì ở đây người ta phải nhìn rõ.

Thính Lan đặt khay nhung xuống bàn, và lần đầu tiên hai mảnh nằm cạnh nhau.

B-3344 bên trái. B-3391 bên phải. Cả hai cùng một thứ kính màu trà, mảnh bên phải dài hơn một chút, dày hơn một chút, đúng như độ dài ghi trong sổ: chín mươi ba giây và hai phút bốn mươi mốt giây.

Cô làm theo thứ tự. Mười năm nay cô vẫn làm theo đúng thứ tự ấy, và cô tin vào cái thứ tự nhiều hơn tin vào mắt mình.

Thứ nhất, dấu xác thực dưới đèn nghiêng. Cô hạ đèn xuống bốn mươi lăm độ và soi góc dưới bên phải mỗi mảnh. Cả hai dấu đều hiện lên trong, tròn, bằng hạt gạo.

Thứ hai, dấu dưới đèn thẳng. Một dấu dựng lại thì ở góc này sẽ phẳng, vì người ta chỉ chép được hình chứ không chép được vân. Cô xoay đèn. Cả hai dấu đều nổi vân, những đường xoắn nhỏ như vân tay nhưng dày hơn.

Thứ ba, so vân. Cô đặt tờ giấy cầm đồ của Minh Viễn bên cạnh, soi dấu trên giấy, rồi soi dấu trên mảnh. Trùng. Với mảnh của Hứa Tử Đồng thì không có giấy để so, giấy nằm trong ví người ta, nên cô so với bản lưu trong sổ, nơi bà Bạch dập dấu lần hai vào ngày nhận. Cũng trùng.

Thứ tư, cân.

Cô đặt từng mảnh lên cân tiểu ly, ghi số, rồi chia cho độ dài. Đây là bước người ngoài nghề hay cho là mê tín, và là bước cô tin nhất. Một mảnh dựng lại bao giờ cũng nhẹ hơn mảnh gốc cùng độ dài, vì nó không mang theo phần nền: mùi của căn phòng, cái lạnh ở bàn chân, tiếng ù trong tai, những thứ người ta không để ý khi sống nhưng vẫn ghi vào.

B-3344: đủ nặng.

B-3391: đủ nặng.

Thứ năm, soi mép tìm đường nối. Một mảnh được ghép từ hai nguồn sẽ có chỗ mép hơi đục, như hai tấm kính dán lại. Cô soi hết vòng mép của cả hai, hai lượt mỗi mảnh.

Mép sạch.

Thứ sáu, giọt thử. Cô nhỏ một giọt dung dịch lên mép mỗi mảnh và đếm đến mười. Trên bản gốc, giọt ấy chuyển sang màu hổ phách. Trên một bản dựng, nó đục.

Trước khi nhỏ giọt lên B-3391, cô dừng lại.

Giọt thử ăn mất một chút mép mảnh, không nhiều, một lớp mỏng hơn tờ giấy. Trên mảnh của Minh Viễn thì không sao: anh ta đã đứng trước mặt cô và đòi chuộc. Trên mảnh của người vợ, cô đang làm một việc với tài sản của một người chưa từng cho phép, và cái việc ấy để lại dấu.

Cô nhỏ giọt.

Hai giọt, hai màu hổ phách.

Thính Lan ngồi xuống ghế.

Cả hai đều thật. Hai người, hai đêm cách nhau mười một ngày, mỗi người mang đến đây một đoạn đời thật của mình, trong đó họ giết người kia.

Ở khung cửa không cánh, bà Bạch đứng với ấm nước trong tay, không bước vào.

"Thật cả hai," Thính Lan nói.

"Ừ."

"Bà Bạch, tôi hỏi bà một câu."

Bà không nói gì, nghĩa là được hỏi.

"Nếu một người tận mắt nhìn thấy người kia nằm im và tin rằng mình vừa giết họ," Thính Lan nói, "thì cái người ấy mang đến đây có phải là một ký ức giết người không?"

Cô nói chậm, vì cô đang nghe chính mình nói, và vì câu ấy mới thành hình trong đầu cô khoảng một tiếng trước.

"Mảnh ghi lại đúng những gì người ta đã trải qua. Nhìn thấy gì, nghe thấy gì, tay sờ vào cái gì, trong đầu nghĩ gì. Nhưng nó không bảo đảm rằng điều người ta kết luận từ những cái ấy là đúng. Mảnh này không nói với tôi rằng Hứa Tử Đồng đã chết. Nó chỉ nói với tôi rằng chồng chị ta tin như thế."

Bà Bạch nhìn hai mảnh kính trên khay một lúc.

Rồi bà nói, bằng giọng người đang nói về thời tiết:

"Đây không phải lần đầu tiệm này nhận hai mảnh như thế từ một nhà."

Thính Lan ngẩng lên.

"Lần trước là khi nào?"

Nhưng bà Bạch đã quay ra, và tiếng dép của bà đi xa dần về phía phòng giữ sổ.

Thính Lan ngồi lại với hai mảnh thêm một lúc. Rồi cô mang sổ giao dịch vào phòng giám định, mở lại hai trang tháng Tư, và lần này cô không đọc nội dung. Cô nhìn chữ.

Cả hai dòng đều do một tay viết, tay bà Bạch, nét nghiêng đều, mực đen. Dòng ngày mười bốn viết liền một mạch. Dòng ngày hai mươi lăm thì ở lề trái, cách con số chừng một đốt ngón tay, có một vệt mực nhỏ hình móc câu.

Cô lật xuôi hai mươi trang. Không có vệt nào như thế.

Cô lật ngược ba mươi trang. Một vệt, ở một dòng tháng Hai, tên một người cô không biết.

Cô đóng sổ lại và không hỏi. Hỏi lúc này thì bà Bạch sẽ nói đó là chỗ bút ra mực, và có thể đúng là thế thật.

Gần ba giờ sáng, Thính Lan viết phiếu hoãn.

Cô viết tay, như mọi thứ ở đây: lý do hoãn, những việc đã làm, những việc chưa làm, giờ bắt đầu, giờ kết thúc. Cô viết kỹ hơn mức cần, vì cô biết tờ phiếu này sẽ có người đọc lại, và vì trong mười năm cô đã học được rằng thứ cứu mình về sau không phải trí nhớ, mà là cái mình đã chịu khó ghi lúc chưa biết nó quan trọng.

Rồi cô lật quyển quy tắc ra xem lại điều cô đã thuộc, chỉ để chắc.

Khách có quyền chuộc bất cứ lúc nào trong thời hạn, nếu nộp đủ. Tiệm được giữ lại để kiểm, nhưng không quá bảy ngày kể từ khi khách nộp.

Minh Viễn chưa nộp đủ, nên về giấy tờ cô chưa phạm gì. Nhưng cô đã hẹn anh ta đêm mai, và đêm mai cô sẽ không trả.

Cô ngồi với hai lựa chọn của mình trong khoảng mười phút, và cả hai đều tồi.

Cô nghĩ đến cách anh ta đặt hai bàn tay úp xuống mặt quầy khi trả lời, như người muốn cho thấy mình không giấu gì trong tay. Cô nghĩ đến cái chốt cửa. Người ta chỉ gài chốt từ bên trong để đề phòng người bên ngoài; anh ta gài nó để đề phòng chính mình đi ra.

Trả đúng hẹn, thì cô đưa cho một người đàn ông đang không ngủ được suốt ba tháng đúng chín mươi ba giây kết thúc ở chỗ vợ anh ta nằm im và không có gì sau đó. Trả lại đoạn ấy cho anh ta là trả lại bằng chứng của cái tội anh ta tin mình đã phạm, và không kèm theo một chữ nào cải chính. Cô đã thấy người ta sau một lần chuộc như thế. Họ không gào lên. Họ ngồi xuống bậc cửa tiệm, rất lâu, rồi đứng dậy đi về, và ba tuần sau người nhà đến hỏi tiệm xem có thể bán lại đoạn ấy cho ai được không.

Giữ lại, thì cô lấy mất ba ngày của người ta, bằng một quyền mà cô không có.

Cô chọn giữ.

Trong sổ tay riêng của mình, cuốn sổ không thuộc về tiệm, cô viết dòng đầu tiên của một việc chẳng ai giao cho cô:

B-3344 và B-3391. Cùng địa chỉ. Cả hai đều thật. Cả hai người đều còn sống. Ba ngày.

Ba giờ bốn mươi, một người khách cuối cùng đến.

Một người đàn ông ngoài sáu mươi, áo sơ mi đóng thùng, mang theo một cái hộp giấy nhỏ. Hết hạn thuê trải nghiệm: ông trả lại mảnh đã mượn, một đoạn hai mươi phút của người vợ đã mất, do chính con gái ông cho thuê lại.

Việc này mất năm phút. Thính Lan nhận hộp, soi số hiệu, đối sổ, ghi giờ trả, ký.

Trong lúc cô viết, ông hỏi một câu mà cô đã nghe nhiều lần.

"Cô ơi, tôi xem đi xem lại thế, nó có mòn đi không?"

Cô ngẩng lên.

"Bản gốc không mòn," cô nói. "Mảnh vẫn nguyên như hôm nó được lấy ra."

Người đàn ông gật, có vẻ yên tâm.

Cô không nói với ông phần còn lại của câu ấy, cái phần mà người trong nghề ai cũng biết: bản gốc thì không mòn, thứ mòn đi là người xem. Những người thuê một đoạn ký ức vui và xem nó mỗi tối, sau nửa năm thường không còn nhớ nổi những buổi tối thật của chính họ ở quanh nó.

Nhưng ông ấy đã trả mảnh rồi. Nói ra lúc này chẳng để làm gì.

Bốn giờ kém năm, bà Bạch tắt đèn gian ngoài.

Bốn giờ, Thính Lan bước ra khỏi cửa, và sau lưng cô, cái khung cửa gỗ khép lại thành một bức tường có cửa cuốn đã rỉ, trước cửa có một đống bao tải và một chiếc xe đạp không yên.

Phố Cựu Đăng bắt đầu sáng ở phía đầu phố, chỗ có hàng bún.

Cô đi bộ về, trong túi áo là cuốn sổ tay với một dòng chữ mới.

Và trong đầu cô, không chịu đi đâu cả, là ba tiếng gõ kim loại đều nhau mà cô vẫn chưa gọi được tên.

Chương sau: Chương 3: Chín mươi ba giây